Thông cáo báo chí của các Tổ Chức Tranh Đấu Cho Môi Trường Và Nhân Quyền

Thông cáo báo chí của các Tổ Chức Tranh Đấu Cho Môi Trường Và Nhân Quyền

Tòa Sơ Thẩm Đài Bắc Bác Vụ Kiện FPG Vì Không Có Thẩm Quyền- Nguyên Đơn Việt Nam Nộp Đơn Kháng Án

 

Vụ kiện Tập đoàn Formosa plastic (FPG) về thảm họa biển xảy ra ở Việt Nam đã bị Tòa Sơ Thẩm ở Đài Bắc phán quyết là không thuộc thẩm quyền của mình (sau khi các nguyên đơn đã trả 1,2 triệu tiền Đài Loan cho án phí). Các nguyên đơn quyết định nộp đơn kháng cáo lên Tòa Thượng Thẩm Đài Bắc vào ngày 24 tháng 10 và các luật sư của họ sẽ yêu cầu Bộ Tư pháp xem xét các quy định liên quan đến quyền tài phán.

Vào tháng 4 năm 2016, cá chết hàng loạt dọc theo bờ biển ở miền Trung Việt Nam. Chính phủ Việt Nam đã mời các chuyên gia quốc tế điều tra nguyên nhân của thảm họa biển. Vào ngày 28 tháng 6 năm 2016, chính phủ Việt Nam tuyên bố rằng việc ô nhiễm biển là do nước thải độc hại do Tập đoàn thép Formosa Hà Tĩnh (FHS), một công ty con của Tập đoàn Formosa Plastic (FPG) có trụ sở tại Đài Loan. FHS thừa nhận và đưa ra lời xin lỗi công khai rằng họ chịu trách nhiệm cho thảm họa và đã trả 500 triệu USD tiền bồi thường cho chính phủ Việt Nam cho việc cứu trợ thảm họa.

Mặc dù FHS đã đưa tiền cho chính phủ Việt Nam, nhiều nạn nhân ở miền trung Việt Nam bị ảnh hưởng bởi thảm họa biển  vẫn chưa nhận được bất kỳ khoản bồi thường nào trong ba năm qua. Thông qua nỗ lực của luật sư Đài Loan và các nhà thờ Công giáo Việt Nam để thu thập POA (Giấy ủy quyền), các nạn nhân Việt Nam đã đệ đơn kiện FPG tại Đài Bắc, Đài Loan vào ngày 11 tháng 6 năm 2019. Có 7.875 nguyên đơn trong vụ án này với nhóm đầu tiên 51 nguyên đơn yêu cầu bồi thường 4 triệu Mỹ kim, và sự thiệt hại của các nguyên đơn còn lại sẽ dần dần được quyết định sau.

Vào ngày 13 tháng 6, Tòa án quận Đài Bắc đã yêu cầu các nguyên đơn Việt Nam trả án phí 1,2 triệu tiền Đài Loan để tiến hành vụ án. Tuy nhiên, vào ngày 14 tháng 10, Tòa Sơ Thẩm Đài Bắc phán quyết rằng vụ kiện này không thuộc thẩm quyền của mình và đã bác vụ kiện này.

Tham khảo ý kiến ​​các luật sư, các nguyên đơn quyết định nộp đơn kháng án, vì vụ án dân sự này đã bị bác bỏ mà không thông báo cho bị cáo hoặc xét xử vụ án, các luật sư không có cơ hội tranh cãi tại tòa, vì sao Tòa Sơ Thẩm không xét xử vụ án này.

Vụ kiện này đã được đưa ra tòa vì hàng chục ngàn nạn nhân ở miền Trung Việt Nam đã không nhận được tiền bồi thường hoặc chỉ nhận được một chút bồi thường. Vì FHS và FPG tuyên bố rằng họ đã trả cho chính phủ Việt Nam 500 triệu USD để bồi thường cho các nạn nhân, tại sao lại xảy ra việc có những người không nhận được bất kỳ khoản bồi thường nào?

Thứ nhất, chính phủ Việt Nam chủ yếu bồi thường cho những người sống ở Hà Tĩnh chứ không bồi thường những người bị ảnh hưởng ở các tỉnh khác ở miền Trung Việt Nam. Nhiều nạn nhân ở Quảng Bình, Nghệ An và Quảng Trị cũng bị ảnh hưởng nặng nề bởi thảm họa biển ô nhiễm nhưng không nhận được bất kỳ khoản bồi thường nào.

Thứ hai, thảm họa biển năm 2016 đã gây tác động nghiêm trọng đến hệ sinh thái, khiến cho số lượng cá giảm mạnh và cho đến nay vẫn chưa phục hồi hoàn toàn. Ngoài ra, tất cả bản báo cáo điều tra thảm họa biển lẫn dữ liệu giám sát môi trường đều không được đưa ra cho công chúng biết. Mọi người đều có những lo ngại nghiêm trọng về việc ô nhiễm đại dương, các ngư dân và các ngành công nghiệp thủy sản phải hứng chịu nhiều hậu quả của thảm họa biển.

Thứ ba, nhiều ngư dân và những người làm việc trong các ngành thủy sản và chủ nhà hàng hải sản ở miền Trung Việt Nam đã mua thuyền, máy móc và nhà của họ bằng các khoản vay và thế chấp từ các ngân hàng trước khi thảm họa biển xảy ra. Khi thảm họa biển xảy ra, nhiều người trong số họ mất việc và thậm chí không thể trả các khoản vay và thế chấp cho các ngân hàng. Hầu hết trong số họ bị buộc phải rời khỏi nhà và gia đình của họ để đi làm việc ở các thành phố khác hoặc thậm chí phải đi làm việc ở nước ngoài.

Ngoài ra, nhiều người Việt Nam đã bị sốc bởi thảm họa biển và đã đứng lên phản đối công ty thép Hà Tĩnh. Hơn một chục người biểu tình đã bị bắt và nhiều người khác bị chính phủ Việt Nam quấy rầy.

Tóm lại, thảm họa biển ảnh hưởng đến những người ngoài Hà Tĩnh, ngoài miền Trung Việt Nam và ngoài Việt Nam vì hậu quả của nó vượt quá thiệt hại tài chính.

Có hai lý do để các nguyên đơn nộp đơn kiện tại Đài Loan: Thứ nhất, chính phủ Việt Nam đã bắt giữ nhiều người biểu tình sau thảm họa biển, và không có tòa án nào ở Việt Nam có thể chấp nhận vụ kiện dưới áp lực của chính phủ Việt Nam. Các nguyên đơn đã nộp đơn kiện ở toà án Việt Nam đã bị đàn áp một cách tàn bạo. Do đó, họ chỉ có thể tìm thấy công lý ở các quốc gia khác.

Thứ hai, các luật sư ở Đài Loan tin rằng họ có thể chứng minh rằng FPG tại Đài Loan phải chịu trách nhiệm cho những hành động sai trái và sơ suất của công ty Thép Hà Tĩnh. Công ty Thép Hà Tĩnh tại Việt Nam được FPG, China Steel và JFE Steel phối hợp đầu tư. Trong số tất cả, FPG nắm giữ hầu hết cổ phần, nói cách khác, FPG đóng vai trò quan trọng trong hoạt động của công ty thép Hà Tĩnh và kiếm lợi nhuận từ công ty thép Hà Tĩnh.

Vì FPG có trụ sở tại Đài Loan, nếu tòa án Đài Loan bác bỏ vụ kiện vi phạm này, bản án sẽ khiến hàng chục ngàn nạn nhân ở Việt Nam rơi vào tình trạng bất công và (tòa án) che chở cho FPG không phải chịu trách nhiệm về thảm họa biển.

Các luật sư của các nguyên đơn tin rằng quyết định của Tòa án ở Đài Bắc không xét xử vụ án này là một lỗ hổng nghiêm trọng và vi phạm thủ tục, tiến trình cho một vụ án nghiêm trọng. Vì đây là vụ kiện xuyên quốc gia đầu tiên ở Đài Loan, các luật sư yêu cầu Tòa án Đài Bắc xét lại quyết định mà nhận xử vụ án từ các nguyên đơn.

Sau khi Tòa Sơ Thẩm Đài Bắc bác bỏ vụ án vì không có thẩm quyền, Liên đoàn Nhân quyền Quốc tế (FIDH) đã thông qua một nghị quyết khẩn cấp để kêu gọi Tòa án Đài Bắc xem xét lại vụ kiện này mà nhận xét xử vụ kiện nhằm giúp bảo vệ lợi ích của nguyên đơn, những người đã bị tổn thương. Trong khi đó, hàng ngàn người từ 19 quốc gia cũng đã ký một bản kiến ​​nghị để ủng hộ việc kháng án.

 

Ký tên:

Hội Công Lý Cho Nạn Nhân Formosa-Justice for Formosa Victims(JFFV)

Hội Environmental Jurists Association(EJA)、

Hội Environmental Rights Foundation(ERF)、

Tổ chức Covenants Watch

Hội Taiwan Association for Human Rights

Văn Phòng Vietnamese Migrants and Immigrants Office