01/12/2023 | 127

SANDRA DAY O’CONNOR, NỮ THẨM PHÁN TỐI CAO PHÁP VIỆN ĐẦU TIÊN, QUA ĐỜI Ở TUỔI 93

SANDRA DAY O’CONNOR, NỮ THẨM PHÁN TỐI CAO PHÁP VIỆN ĐẦU TIÊN, QUA ĐỜI Ở TUỔI 93

Sandra Day O’Connor, người phụ nữ đầu tiên phục vụ tại tối cao pháp viện và là thẩm phán nắm giữ trung tâm của tòa án trong hơn một thế hệ, đã qua đời hôm thứ Sáu.

Nguyên nhân cái chết của bà là do biến chứng liên quan đến chứng mất trí nhớ tiến triển và bệnh hô hấp. Bà thọ 93 tuổi.

Chánh thẩm John Roberts cho biết trong một tuyên bố rằng bà O’Connor “đã mở ra một dấu vết lịch sử với tư cách là nữ thẩm phán đầu tiên của đất nước Hoa Kỳ.”

Từ đầu những năm 1990 cho đến khi nghỉ hưu vào năm 2005, bà là thẩm phán không thể chối cãi, thường bỏ phiếu quyết định trong các vụ án gây tranh cãi nhất của tòa án. Việc bà thiếu triết lý tư pháp nhất quán làm một số người ngạc nhiên, nhưng những người khác ca ngợi khuynh hướng thực tế của bà là có ảnh hưởng ôn hòa.

Đôi khi, bà đứng về phía những người bảo thủ của tòa án, phê duyệt các đạo luật dùng tiền thuế tài trợ cho học sinh tại các trường tôn giáo, bỏ phiếu chấm dứt cuộc kiểm phiếu lại ở Florida năm 2000 giữa ứng cử viên George W. Bush và Al Gore, đồng thời ủng hộ các quyền của các tiểu bang chống lại sự kiểm soát của liên bang.

Nhưng bà đã cùng với những người theo chủ nghĩa tự do của tòa án ủng hộ hành động khẳng định trong việc tuyển sinh đại học, phê chuẩn việc thành lập thêm các khu vực quốc hội với đa số cử tri người Mỹ gốc Phi Châu và duy trì một bức tường ngăn cách giữa chính phủ và tôn giáo.

Khi tòa án tiến xa hơn về phía cánh hữu trong những năm gần đây, di sản của bà đã bị suy giảm, với việc đa số bảo thủ 6-3 chấm dứt quyền phá thai và xem xét chủng tộc trong tuyển sinh đại học, nhấn mạnh cách tiếp cận khiêm tốn của bà trong việc phán xét nổi bật của bà đã thuộc một thời đại khác.

Danh tiếng ôn hòa của bà đã bị ảnh hưởng khi bà đứng về phía các thẩm phán bảo thủ trong cuộc bỏ phiếu 5-4 của vụ kiện của hai ứng cử viên Bush. v. Gore, một quyết định mà sau này bà bày tỏ sự hối tiếc. Bà nói trong một cuộc phỏng vấn năm 2013 với ban biên tập Chicago Tribune rằng có lẽ tòa án lẽ ra nên đứng ngoài vấn đề điếm phiếu lại ở Florida. Bà nói thêm, phán quyết này đã “khuấy động dư luận” và “mang lại cho tòa án danh tiếng xấu.”