Home Tin Tức Việt Nam Vì sao VN chỉ đạt thỏa thuận thương mại với EU “trên nguyên tắc”?

Vì sao VN chỉ đạt thỏa thuận thương mại với EU “trên nguyên tắc”?

Vì sao VN chỉ đạt thỏa thuận thương mại với EU “trên nguyên tắc”?
Đại sứ EU tại Việt Nam Franz Jessen và Bộ trưởng Công thương Vũ Huy Hoàng.

Thế nhưng chi tiết cụ thể hơn được nêu là ‘EU và Việt Nam đã đạt thống nhất về nguyên tắc’.

Trước đó, báo chí VN ồn ào và đầy phấn khích khi đưa tin, trích dẫn ý kiến của giới quan chức về việc ‘Việt Nam sắp chính thức ký thỏa thuận thương mại tự do với Liên minh châu Âu’.

Hiển nhiên, hai hành động ‘ký kết thỏa thuận’ với ‘đạt thống nhất về nguyên tắc’ là khác nhau rất nhiều về bản chất.

Tại sao lại như thế?

Trước hết, trong suốt quá trình đàm phán, VN chưa bao giờ chứng tỏ họ đã thỏa mãn các tiêu chí của EU cho một hiệp định thương mại tự do như yếu tố minh bạch tài chính, yếu tố bình đẳng giữa doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp nhà nước, sở hữu trí tuệ, bảo đảm lợi ích cửa người lao động… Trên tất cả, VN chưa biết làm cách nào đạt tới định chế ‘nền kinh tế thị trường đầy đủ’.

Nguyên nhân thứ hai mà phía VN luôn tránh né đề cập – đó là nhân quyền.

Nhân sự kiện ‘đạt thống nhất trên nguyên tắc’, trang web của Phái đoàn Liên minh châu Âu tại Việt Nam ở địa chỉ eeas.europa.eu đã đăng thông cáo báo chí tiếng Việt, trong đó có nội dung về dân chủ và nhân quyền:

“Hiệp định cũng sẽ bao gồm một mối liên kết có ràng buộc về mặt pháp lý với Hiệp định Đối tác và Hợp tác Toàn diện (PCA) trong đó chi phối mối quan hệ toàn diện giữa EU và Việt Nam, qua đó đảm bảo rằng nhân quyền, dân chủ, và pháp quyền là những thành phần chủ chốt trong mối quan hệ thương mai song phương của chúng ta.”

Trong khi đó, trang web của Ủy ban châu Âu, ngoài bản thông cáo báo chí, còn đăng bản ghi nhớ (memo) ghi rõ hơn nhiều điều khoản, gồm cả điều 10 tập trung vào nỗ lực và cam kết hai bên thúc đẩy dân chủ, nhân quyền tại Việt Nam.

Bản ghi nhớ này, ở điều 10 nói về dân chủ và nhân quyền, có nguyên văn như sau:

“Trong Lời mở đầu của FTA, các bên cùng xác nhận cam kết tuân thủ Hiến chương Liên hiệp quốc ký tại San Francisco ngày 26 tháng 6 năm 1945 và tôn trọng các nguyên tắc nêu ra trong Tuyên ngôn Quốc tế và Nhân quyền của Đại hội đồng LHQ ngày 10 tháng 12 năm 1948.

FTA sẽ đặt quan hệ pháp lý mang tính ràng buộc của Thỏa thuận Đối tác và Hợp tác EU – Việt Nam (PCA), ký vào tháng 6/2012, vốn gồm cả các điều khoản về quyền con người và hợp tác về nhân quyền. PCA nói rằng các quyền con người, dân chủ và chế độ pháp quyền là các thành tố trọng yếu cho quan hệ chung giữa EU và Việt Nam.

Vì thế, mối liên hệ giữa FTA và PCA là rất quan trọng để đảm bảo rằng nhân quyền cũng là một phần của quan hệ thương mại giữa hai bên. Điều này gồm cả quyền ra biện pháp phù hợp, và có liên quan đến FTA, kể cả việc ngưng thi hành hiệp định, trong trường hợp có vi phạm nghiêm trọng các thành phần trọng yếu này.”

Những nội dung trên chưa từng được hiển thị, dù là một dòng, trên mặt báo chí nhà nước VN.

Chỉ cần lướt qua hệ thống ‘thành tích’ nhân quyền của VN trong vài năm qua, người ta có thể hiểu ngay là tại sao chính quyền nước này chỉ nhận được kết quả ‘trên nguyên tắc’ dành cho hiệp định thương mại với EU mà họ luôn thèm khát?

Lê Dung / SBTN

(1)