Home Tin Tức Việt Nam Những người trẻ cứu nghề làm giấy dó

Những người trẻ cứu nghề làm giấy dó

Những người trẻ cứu nghề làm giấy dó

Giấy dó là một loại giấy được sản xuất từ vỏ cây dó theo quy trình thủ công được truyền lại qua nhiều thế hệ ở một số làng nghề ở Việt Nam. Giấy dó được dùng vẽ tranh trong mỹ thuật dân gian như trong tranh Đông Hồ, hay lưu giữ các tài liệu. Giấy dó có nhiều ưu điểm, nổi bật nhất là độ bền theo thời gian. Đến cuối thế kỷ 20 khoảng thập niên 1980 thì nghề thủ công làm giấy gần như biến mất trước kỹ nghệ làm giấy tân tiến.

Ở làng Đống Cao, hiện gần như chỉ còn gia đình ông Phạm Văn Tâm còn làm nghề thường xuyên. Ngoài ông Tâm là người có thể thực hiện tất cả các công đoạn làm giấy dó phức tạp, thì chỉ có hai người làm được công đoạn seo giấy là vợ ông và một người trong làng. Để đào tạo một người thợ có thể làm thuần thục công đoạn seo giấy, phải mất đến 5 năm. Người trẻ nhất trong nhóm thợ làm ở nhà ông Tâm cũng đã 40 tuổi.

“Khi tôi về làng nghề, những nghệ nhân ở đây đang rất băn khoăn làm thế nào để có người tiếp tục công việc của họ”, Hồng Nhung nói.

Không chỉ ở làng Đống Cao, mà trong hầu hết những làng nghề truyền thống khác, các nghệ nhân, thợ thủ công phải tự lo giữ nghề và truyền nghề, gần như không có chính sách nào hỗ trợ. Một số doanh nghiệp của Nhật Bản, Hàn Quốc đã tới làng Đống Cao với mong muốn hỗ trợ thiết bị tân tiến, nhưng nếu làm như vậy, giấy dó sẽ không còn giữ được đặc tính riêng.

Giấy dó mang những giá trị của lịch sử, văn hóa và có đặc tính hiếm có là mềm, xốp, dai và hút ẩm tốt, qua hàng trăm năm không biến đổi. Chính vì những lý do đó mà cô gái trẻ muốn bảo tồn loại giấy truyền thống này và giới thiệu ra thế giới.

Hồng Nhung tốt nghiệp thạc sĩ tại Pháp trở về nước, cô gặp những người bạn có cùng chí hướng, và “Zó Project” đã được hình thành vào năm 2013. Điều đáng nói không phải là một đơn vị trong nước, mà là một trung tâm văn hóa nước ngoài đã đứng ra hỗ trợ “Zó Project” của Trần Hồng Nhung và các bạn để thực hiện cuộc triển lãm mang tên “Hồn Dó” để quảng bá di sản này tới công chúng Việt và quốc tế.

Cuộc triển lãm đang diễn ra và sẽ kéo dài đến ngày 12/6/2015 tại Trung tâm Văn hóa Hàn Quốc (Hà Nội). Tổng cộng có 71 tác phẩm thư pháp và hội họa đương đại của nhà thư họa Xuân Như và họa sĩ Yo Yo (tên thật là Bùi Vũ Phong) thực hiện trên chất liệu giấy dó được trưng bày tại triển lãm đã cho thấy đời sống mới của loại giấy truyền thống này. Đó cũng là con đường mà Zó Project đang đi: đưa giấy dó quay trở lại cuộc sống hiện đại bằng những sản phẩm thủ công, nghệ thuật.

Đến nay, với việc liên kết cùng các nghệ nhân, Zó Project đã tạo ra nhiều sản phẩm từ giấy dó: lịch, thiệp, sổ, lồng đèn trang trí… và sắp tới là các tác phẩm hội họa. Đặc biệt hơn hết, Zó Project đã đưa được giấy dó Việt ra thế giới, tới các thị trường Pháp, Ý và Úc.

Nhưng giáo dục cho thế hệ trẻ cách sống, cách nghĩ về việc lưu giữ văn hóa truyền thống, để họ lưu giữ nhiều thứ hơn giấy dó mới là điều quan trọng mà Hồng Nhung ấp ủ. Đó là lý do Zó Project còn thực hiện các cuộc triển lãm, trò chuyện về giấy dó trong công chúng.

Ở Việt Nam, nhiều di sản chỉ khi mất đi mới người ta mới lo tìm cách gìn giữ, phục hồi lại. Nhưng Trần Hồng Nhung và những người bạn của mình trong Zó Project đang âm thầm tìm cách giữ nghề làm giấy dó truyền thống của Việt Nam trước khi quá muộn.

Tú Thanh / SBTN

(12)