Home Tin Tức Hoa Kỳ Họp Thượng Đỉnh Hoa Kỳ – ASEAN: Hoa kỳ khẳng định vị trí siêu cường tại châu Á Thái Bình Dương

Họp Thượng Đỉnh Hoa Kỳ – ASEAN: Hoa kỳ khẳng định vị trí siêu cường tại châu Á Thái Bình Dương

Họp Thượng Đỉnh Hoa Kỳ – ASEAN: Hoa kỳ khẳng định vị trí siêu cường tại châu Á Thái Bình Dương

Đây là chuyện chưa có tiền lệ: Khối ASEAN được mời đến Hoa kỳ.

Chắc chắn, thương ước TPP sẽ là một chủ điểm quan trong trong cuộc họp thượng đỉnh tại Sunnylands giữa tổng thống Obama và khối ASEAN. Tuy nhiên, cũng nên nhắc lại rằng: trong các thành viên của ASEAN chỉ có bốn quốc gia tham gia vào TPP, gồm có: Việt nam, Malaysia, Brunei và Singapore. Do đó, chủ điểm TPP không phải là đề tài chính duy nhất tại cuộc họp thượng đỉnh này.

Một điều khác đáng chú ý nữa là: tại hầu hết các cuộc họp thường niên trong khu vực của khối này đều có sự hiện diện của Trung cộng. Tuy nhiên, lời mời của tổng thống Obama lại không bao gồm đại diện của BắcKkinh. Đáng lưu tâm hơn nữa, sự gia tăng quân sự và kiểm soát khu vực Biển Đông hiện nay của Trung cộng đã tạo mối căng thẳng với các quốc gia thành viên khối ASEAN như Việt Nam, Philippines, Malaysia, Indonesia càng lúc càng gay gắt hơn. Ngoài việc tranh chấp khu vực Biển Đông, các quốc gia của khối ASEAN lại nằm trên hải lộ quan trọng nối Ấn độ dương và Thái Bình Dương với trị giá giao thương lên đến hơn 5, 500 tỉ Mỹ kim hàng năm.

Cho nên, có thể nói rằng: tại kỳ họp thượng đỉnh này, Hoa kỳ quan tâm đặc biệt đến tình hình an ninh và ổn định trong khu vực trước sự trỗi dậy và hành xử ngang ngược của Trung cộng trong các định chế quốc tế về lãnh hải và hàng hải. Mặc dù, trong buổi họp báo tại Washington DC vào ngày 10 Tháng 2, giám đốc phụ trách khu vực Châu Á thuộc Hội Đồng An Ninh Quốc Gia, ông Daniel Kritenbrink, xác định rằng: Cuộc họp thượng đỉnh lần này không vì vấn đề TC, mà chỉ để thiết lập, củng cố quan hệ đối tác chiến lược sâu rộng hơn giữa Mỹ và ASEAN. Nhưng lời tuyên bố nầy chỉ là ngôn ngữ ngoại giao, bởi vì, trên thực tế, mọi người đều thấy rõ ràng rằng: Bàn chuyện Biển đông tức là đề cập đến Trung Cộng, nhân tố chính đang gây căng thẳng trên khu vực này, không phải chỉ trong hiện tại mà có nguồn gốc từ lần xâm chiếm Hoàng Sa của Việt Nam Cộng Hòa năm 1974.

Điểm lại, kể từ khi chấp chánh, chính quyền Obama đã đặt châu Á Thái Bình Dương thành trọng điểm trong chính sách mà chúng ta đã được nghe là “Xoay Trục”. Trong các bài diễn văn và điều trần vào tháng đầu tiên với vai trò ngoại trưởng hồi năm 2008, bà Hillary Clinton đã nhấn mạnh việc Hoa kỳ trở lại Châu Á. Điều đáng chú ý hơn hết: đó là việc bà Hillary Clinton trong vai trò ngoại trưởng đã chọn Á Châu là chuyến công du đầu tiên, thay vì theo truyền thống của các vị tiền lệ là đi châu Âu nơi Hoa kỳ có các đồng minh cốt lõi trong khối NATO. Sau đó, tại đối thoại Shangri-La tổ chức tại Singapore, tổng trưởng quốc phòng Robert Gates đã xác nhận rõ ràng rằng: Hoa kỳ không đứng về phía nào trong các tranh chấp lãnh hải nhưng sẽ đối đầu với bất kỳ hành động nào gây phương hại đến quyền tự do đi lại trên biển.

Cao điểm tại hội nghị thượng đỉnh với khối APEC vào năm 2011 tại Hawaii, tổng thống Obama đã khẳng định lần đầu tiên sách lược Hoa kỳ “Xoay Trục” về Châu Á Thái Bình Dương. Trong chuyến công du 9 quốc gia châu Á cũng vào năm 2011, ông đã nhấn mạnh điều này trong bài diễn văn thắt chặt quan hệ đồng minh tại Úc rằng: “Thế kỷ 21 là thuộc về Châu Á Thái Bình Dương. Hoa kỳ là cường quốc Thái Bình Dương và bằng mọi giá khẳng định sự hiện diện tại đây.”

Rõ ràng, sự “chuyển trục” của Hoa kỳ sang châu Á là một điều cấp bách, vì suốt một thập niên Hoa kỳ bị kẹt vào cuộc chiến Iraq tại Trung đông dưới thời tổng thống George W. Bush thì nền kinh tế của Trung cộng đi lên đều đặn. Sự thật diễn ra là: khi Hoa kỳ còn đang loay hoay để vực dậy trong nhiệm kỳ đầu của Obama do bị khủng hoảng tài chánh trầm trọng vào năm 2008-2009 thì Trung cộng đã vươn lên thành nền kinh tế đứng hàng thứ hai trên thế giới vào năm 2010.

Kinh nghiệm quá khứ cho thấy: các cuộc họp thượng đỉnh của khối ASEAN liên tục bị Trung cộng chi phối đến mức trong những tuyên bố chung của khối này đã không dám đưa ra tố cáo cách hành xử ngang ngược của Trung cộng trên các vấn đề về lãnh hải, và sự bồi đắp đảo nhân tạo nhằm thay đổi nguyên trạng hiện nay. Thì lần này,tổng thống Obama rõ ràng đã thách thức Trung cộng khi mời tất cả khối ASEAN họp tai Hoa kỳ, lanh thổ của siêu cường duy nhất đủ khả năng kiềm chế Trung cộng.

Thực tế, trong lịch sử cận đại đã chứng minh Hoa Kỳ đã và luôn là siêu cường nơi biển lớn Thái Bình Dương. Với bản lãnh nội lực của một quốc gia tự do-dân chủ luôn biết thay đổi sách lược sau những thất bại. Hy vọng Hội Nghị tại Sunnlands lần này sẽ rút được những kinh nghiệm của SEATO/Hiệp Ước Liên Phòng Đông Nam Á đã một lần thất bại với chiến tranh Việt Nam ( 1954-1975). Với cuộc họp tại Sunnylands- California và thương ước TPP, Hoa kỳ tái khẳng định vị thế siêu cường của mình trước sự thách thức của Trung cộng.

Phan Nhật Nam – Mai Phi Long / SBTN

(0)