Home Tin Tức Việt Nam Dự luật Thống kê hạn chế hoạt động ngoài nhà nước

Dự luật Thống kê hạn chế hoạt động ngoài nhà nước

Dự luật Thống kê hạn chế hoạt động ngoài nhà nước
Một thành viên nhóm nghiên cứu đang trình bày tóm tắt kết quả phân tích.

Dự luật Thống kê lần này có nhiều điểm mới, như lần đầu tiên công nhận thống kê ngoài nhà nước, chuẩn hóa Hệ thống chỉ tiêu thống kê quốc gia, bổ sung thêm hình thức thống kê từ dữ liệu hành chính…

Về các quy định liên quan đến thống kê ngoài nhà nước, các chuyên gia đều đánh giá là “vừa mở, vừa đóng”. Một mặt luật công nhận sự tồn tại của thống kê ngoài nhà nước. Mặt khác lại hạn chế phạm vi hoạt động của các tổ chức này.

Cụ thể, phạm vi hoạt động của thống kê ngoài nhà nước chỉ giới hạn trong việc “nghiên cứu, sản xuất kinh doanh và nhu cầu chính đáng khác của bản thân tổ chức, cá nhân đó hoặc tổ chức, cá nhân khác”. Các dịch vụ liên quan đến thống kê chỉ bao gồm: đào tạo nghiệp vụ, tin học chuyên môn và tư vấn nghiệp vụ.

Thống kê là một loại hình dịch vụ, trong đó kết quả, dự báo và đánh giá số liệu thống kê là mặt hàng của các đơn vị cung ứng dịch vụ này. Do vậy, các tổ chức thống kê ngoài nhà nước chính là các doanh nghiệp dịch vụ hoặc là các tổ chức xã hội độc lập. Nếu quy định như dự luật, các tổ chức này sẽ không được quyền làm về mảng kinh tế, tài chính, xã hội… – những mảng mang tầm vĩ mô, có tác động đến chính sách của nhà nước.

Theo nguyên tắc lập pháp dân chủ – tự do, mọi công dân, tổ chức được quyền làm những gì pháp luật không cấm. Còn trong dự luật này, cá nhân và tổ chức thống kê ngoài nhà nước chỉ được làm những gì luật quy định.

Trên thực tế, tại Việt Nam đã có thống kê ngoài nhà nước, hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực điều tra, khảo sát và nghiên cứu thị trường cho các tập đoàn đa quốc gia trước khi thâm nhập thị trường. Bên cạnh đó, các tổ chức quốc tế như UNDP (Cơ quan phát triển của Liên hiệp quốc), WB (Ngân hàng Thế giới), IMF (Quỹ tiền tệ quốc tế),… cũng có hoạt động thống kê riêng tại Việt Nam.

Xét trên toàn bộ dự luật, nội dung chủ yếu là về thống kê nhà nước. Thống kê ngoài nhà nước được quy định ít, mờ nhạt và hạn chế.

Ngoài ra, dự luật này còn nhiều điểm phải bản luận, như về tính độc lập của cơ quan thống kê, sự minh bạch và trách nhiệm giải trình của cơ quan thống kê, chất lượng thông tin có thể so sánh được hay không.

Tất cả những vấn đề trên liên quan mật thiết đến quyền tiếp cận thông tin của người dân. Hiện nay, một dự luật khác về quyền tiếp cận thông tin cũng đang được bàn thảo, lấy ý kiến. Nếu không có quyền này, những tổ chức, cá nhân thống kê ngoài nhà nước khó có thể lấy được số liệu để thực hiện công việc của mình.

Dự luật Thống kê dự kiến sẽ được trình lên Quốc hội thảo luận lần cuối và thông qua trong kỳ họp cuối năm nay.

Nhật Nam / SBTN

(1)